POPRZEZ ZABAWĘ WYCHOWUJEMY PRAWDZIWEGO OPTYMISTĘ
(Opracowała: mgr Małgorzata Mokrogulska)
Zabawa jest najważniejszą działalnością dziecka w wieku przedszkolnym. Jak w soczewce dzięki niej możemy obserwować emocjonalny, intelektualny i fizyczny rozwój dziecka.
Zabawy stanowią dobrą podstawę do kształtowania satysfakcjonujących wychowawczych relacji pomiędzy dzieckiem a rodzicami, opiekunami i wychowawcami. Dorosły powinien pamiętać, że bawienie się ma wiele różnych postaci. Bawić się z dzieckiem można podczas wykonywania własnej pracy w domu, podczas podróży, stojąc w korku ulicznym, w supermarkecie na zakupach. Jedyne, czego potrzebujemy, to chęć do dobrego wykorzystania okazji, aby kształtować dziecko wrażliwe i myślące samodzielnie, chętnie wchodzące w relacje z dorosłymi, którzy chcą je czegoś nauczyć. Warto zastanowić się nad przyjęciem zasady: Bawimy się 1 godzinę dziennie – codziennie!
Nie tylko podczas tzw. czasu podłogowego, kiedy wspólnie siedzimy na dywanie, gramy w gry planszowe, rozmawiamy, turlamy się, ale tez: podczas wspólnej kolacji, wspólnego przygotowywania posiłków, wspólnego sprzątania domu. Stosownie do rytmu dnia, naszej energii i potrzeb dziecka – przyjmijmy godzinę zabawy z dzieckiem jako zasadę organizowania wspólnego czasu, której celem jest wspólne zaangażowanie i podtrzymywanie dobrego optymistycznego nastroju.
Zabawy w skojarzenia i spostrzegawczość
Pytania: Co do czego pasuje?, Czego tu brakuje? - zastosowane do sprzętów codziennego użytku, podczas wykonywania prac domowych, gotowania, sprzątania. Taka aktywność kształtuje zmysł obserwacji, analizy otoczenia, rozwija pamięć oraz język dziecka.
Śpiewanie przy codziennych czynnościach (zachęca do wykonywania nie lubianych, trudniejszych czynności)
Opracowanie wraz z dzieckiem repertuaru towarzyszącego stałym punktom dnia: wstawaniu, jedzeniu posiłków, myciu zębów itp. W ten sposób dziecko rytmizuje swoje czynności, samo może regulować wykonywanie jakiejś czynności właśnie poprzez śpiewanie. Oprócz śpiewania można również posługiwać się rymowankami lub wierszykami, historyjkami (np. przy myciu ząbków można wymyślić fajne historyjki o robaczkach, które w ten sposób wyganiamy z buzi).
Figle – czas na zabawy z tatą
dzieci w każdym wieku uwielbiają zabawy ruchowe. Jest to pole do popisu dla taty, który lepiej zniesie i rosnącą wagę, i siłę dziecka. Warto rozpoznawać takie momenty, kiedy dziecko ma dużo energii, kiedy je „nosi”, i nie ma możliwości zaangażowania go w czynności wymagające skupienia, kontroli, precyzji. Wtedy nadchodzi czas na:
Jak wychować optymistę?
Domowe wychowanie optymisty trzeba zacząć od siebie. Optymistyczni rodzice wychowują zaradne, ufne i pewne siebie dzieci. Przedstawiamy cztery podstawowe rady, w jaki sposób w rodzinie wychowywać optymistów.
Rada I – zwracajcie uwagę na sposób chwalenia i krytykowania dzieci.
Rada II – starajcie się rozpoczynać każdy dzień w spokojnej, optymistycznej atmosferze.
Rada III – opowiadajcie swojemu dziecku wiele bajek i historii z optymistycznym zakończeniem.
Rada IV – bawcie się ze swoim dzieckiem tak często jak tylko możecie!
MAGIA ŚWIĄT
(opracowały: mgr Ewa Dębińska, mgr Grażyna Krzemińska)
Przed nami Święta Bożego Narodzenia i Nowy Rok 2009. Wielu dorosłym kojarzy się to z nadmiarem porządków, gorączkowych zakupów i innych wyczerpujących obowiązków. Podejdźmy w tym roku do wszystkiego z większym dystansem. To przecież od nas samych zależy tworzenie rodzinnej atmosfery. Pozwólmy naszym dzieciom na odrobinę samodzielności. Niech włączą się aktywnie, chociaż w niektóre przygotowania. Wspólne działania wzmocnią rodzinne więzi i tradycje, a towarzyszący im spokój zaoszczędzi nam zdrowia i czasu. Poczujmy magię tych świąt razem z naszymi dziećmi.
Pragniemy z humorem przybliżyć, co piszą w książkach o Wigilii, Świętach i Sylwestrze. Co wiemy o jemiole, opłatku i świątecznych wróżbach? Abyśmy mogli przekazywać dzieciom świąteczne tradycje.
1.Biały obrus i siano.
W wigilię stół przykrywa się białym obrusem. Wkłada się pod niego trochę siana na pamiątkę narodzin Jezusa, okrytego w żłóbku sianem.
2. Jemioła.
Zawieszona u sufitu jemioła odpędza złe duchy. Składane pod nią życzenia zawsze się spełniają, a pocałunki są najsłodsze. Przechowany listek do Wigilii w następnym roku – przyniesie szczęście.
3. Opłatek.
Opłatek upieczony jest z mąki pszennej i czystej wody. Łamie się go i spożywa przed wieczerzą wigilijną (kawałek opłatka, który przynosi domowi spokój, przechowuje się aż do następnej Wigilii). Kiedyś opłatki były różnego koloru – białe dla ludzi, kolorowe dla zwierząt.
4.Wigilia.
Ponieważ przebieg dnia wigilijnego decyduje o przebiegu całego roku, Wigilię trzeba przeżyć w zgodzie, harmonii i dobrym nastroju, bez kłótni, płaczu i zmartwień. Należy wstać wcześnie rano, aby przez cały rok zachować zdrowie i formę.
5.Wigilia i zwierzęta.
W wigilijny wieczór, dokładnie o północy poczęstowane opłatkiem zwierzęta mówią ludzkim głosem. Potrafią przepowiedzieć przyszłość, jaka czeka ich właściciela. Najbardziej gadatliwy jest pies.
„ Poczytaj mi Mamo! Poczytaj mi Tato!
List do rodziców w sprawie czytania.
(opracowała: mgr Dorota Klimczak)
„ Bez względu na to, ile masz zajęć, najważniejszą rzeczą , jaką możesz zrobić dla przyszłości swego dziecka oprócz okazywania mu miłości przez przytulanie, jest codzienne głośne czytanie oraz radykalne ograniczenie telewizji".
Jim Trelease
Szanowni Państwo! Kochani Rodzice!
Czytanie jest podstawą sukcesu w szkole i ….w życiu. Nic go nie zastąpi. Miłość do książek najskuteczniej rozwiniecie w dziecku Wy Rodzice, sami dużo czytając i rozmawiając o książkach. Najlepiej znacie swoje dziecko, wiecie, co go interesuje, więc najłatwiej Wam podsunąć odpowiednie książki..
Pamiętajcie jednak, aby dostosować poziom lektur do wieku dziecka! Zachęcajcie je do czytania już od najwcześniejszych lat życia! Zapał do czytania należy rozwijać w dzieciństwie!
Aby w przyszłości Wasze dziecko sięgało po książki czytajcie mu 20 minut dziennie, codziennie!
Rodzina odgrywa bardzo ważną rolę w kształtowaniu nawyku czytania. Pierwszy kontakt dziecka z książką ma miejsce w domu rodzinnym. Można już czytać maluchowi wykorzystując do tego różne okoliczności: czas jedzenia śniadania lub kąpieli, układanie dziecka do snu i.t.p. Nie ważna jest pora czytania, ważna jest systematyczność. Od dawna rodzice i dziadkowie czytali swoim dzieciom bajki. Postarajmy się, aby tak było nadal! Nie zapominajmy o korzyściach, które płyną z czytania dzieciom, a są to:
czytanie książek zacieśnia wieź między rodzicami a dzieckiem, daje mu poczucie bezpieczeństwa,
książki rozwijają wyobraźnię dziecka,
słuchanie bajek rozwija inteligencję, wzbogaca słownictwo, uczy poprawnego budowania zdań, zachęca do samodzielnej nauki czytania,
książki wychowują, wyrabiają wrażliwość, odprężają, pozwalają przyjemnie spędzić czas.
· Dziecko najlepiej uczy się przez przykład. Jeśli widzi Was z książką lub gazetą w czasie wolnym, pokazujecie mu ,że czytanie sprawia Wam przyjemność. Najważniejszą rzeczą, jaką możecie zrobić, by zachęcić dziecko do samodzielnego czytania, jest wcześniejsze czytanie mu książeczek na głos.
10 rad dla rodziców, którzy chcą , żeby ich dzieci czytały:
im wcześniej zaczniecie czytać dziecku tym lepiej
podczas czytania usiądźcie obok dziecka
pamiętaj, że sztuka czytania wyrabia się z czasem
czytajcie dziecku książeczki, które Wam samym się podobają
pozwólcie dziecku przerywać i zadawać pytania
ułatwcie dziecku dostęp do książek, stwórzcie jego własna biblioteczkę
pozwólcie dziecku wybierać książki, których chce słuchać
zacznijcie od 10 minut głośnego czytania ( dziecko lepiej je zapamięta niż dwie godziny oglądanego programu telewizyjnego)
wybierzcie się ze swoim dzieckiem do biblioteki
nie konkurujcie z telewizją – nie pytajcie, czy dziecko woli czytanie, czy oglądanie
Szanowni Państwo!
Pamiętajmy, że nie rodzimy się z potrzebą czytania, tę potrzebę się nabywa. Dlatego czytajmy dziecku od najmłodszych lat, a zaszczepimy w nich miłość do książki i na pewno będą czytać w przyszłości.
ROLA BAJI TERAPEUTYCZNEJ W ŻYCIU MAŁEGO DZIECKA
( opracowała: mgr Dorota Klimczak)
Czytanie dziecku to skuteczna metoda wychowania wrażliwego czytelnika, samodzielnie myślącego, z wyobraźnią, umiejącego poradzić sobie w życiu dzięki zdobytej wiedzy i umiejętnościom.
Niestety, dzieci nasze funkcjonują w środowisku ubogim językowo. Kontakt z żywym słowem zastąpiła telewizja, której narzędziem jest obraz; w efekcie dzieci coraz gorzej posługują się językiem, a ich słownictwo jest zubożone. Także rodzice mało z nimi rozmawiają i coraz mniej im czytają. Dzieci pozbawione wyobraźni skazane są na trudności w szkole i w późniejszym życiu.
A przecież wszystkie
dzieci lubią ich słuchać czytanych bajek. Jak wykazały badania psychologów,
czytając określone bajki można dziecku pomóc w wielu trudnych dla niego
sytuacjach emocjonalnych, takich jak np. irracjonalne lęki lub pierwsze dni
w przedszkolu.
Doświadczenia pokazują, że
współczesnym dzieciom coraz częściej towarzyszą niełatwe sytuacje, napięcia,
a niekiedy nawet problemy emocjonalne. Oczekiwania nie tylko wobec dorosłych,
ale i dzieci szybko zmieniają się i rosną, a otoczenie nie zawsze daje poczucie
bezpieczeństwa. W rezultacie dziecko może stać się osamotnione i bezradne.
Dzieci nie znają sposobów radzenia sobie w takich sytuacjach ani słów
określających ich przeżycia. Nie potrafią zwrócić się do dorosłych o pomoc.
Łatwo wtedy wpadają w pułapkę własnych negatywnych emocji i dezaprobaty
otoczenia. I tu właśnie pomaga bajkoterapia.
Bajkoterapia
to metoda nowa, genialna w swej prostocie, łatwa do nauki dla każdego, skuteczna
i zyskująca coraz większą popularność na świecie.
To – mówiąc najprościej –
terapia przez bajki.
To także doskonała metoda
relaksacyjna. Odpowiednio
dobrane i opowiedziane albo przeczytane historie mogą doskonale wyciszyć, choćby
przed snem, po dniu pełnym wrażeń lub pracy.
Jedną z niewielu metod redukujących lęk u
dzieci są, obok zabawy, bajki i baśnie. Opowiadania tworzone dla dzieci na
użytek terapii nazwano bajkami terapeutycznymi. Bajki terapeutyczne są utworami
adresowanymi do dzieci, głównie w wieku 4-9 lat, w których świat jest widziany z
dziecięcej perspektywy, a celem ich jest uspokojenie, zredukowanie problemów
emocjonalnych i wspieranie we wzroście osobistym.
Wszystkie bajki mają stałe elementy, dotyczące głównego tematu, bohatera,
wprowadzanych postaci i tła opowiadania. Cechą wszystkich bajek terapeutycznych
jest to, że bohater znajduje się w trudnej sytuacji i przeżywa lęk, a
wprowadzane postacie umożliwiają znalezienie sposobu na jego przezwyciężenie.
Nabycie nowych kompetencji prowadzi do zmiany w przeżywaniu i do zmiany w
zachowaniu.
Głównym bohaterem bajek jest małe zwierzątko lub dziecko czy zabawka, z
którym czytelnik (słuchacz) miałby się identyfikować. Inne postacie bajkowe dają
wsparcie, pomagają zracjonalizować problem, znaleźć rozwiązanie, przećwiczyć je,
wzmocnić po odniesieniu sukcesu, nauczyć się myśleć pozytywnie i uwolnić
bohatera od lęku. Mały czytelnik poznaje nowe wzory myślenia, odczuwania, umie
je zwerbalizować, uświadamia je sobie i wiąże ich powstawanie z racjonalną
przyczyną, nabywa nowe kompetencje. To wszystko sprzyja generalizacji na podobne
sytuacje życiowe. To, że akcja rozgrywa się w dobrze znanych dziecku miejscach,
ma pomóc w naśladownictwie i identyfikacji. Poza tym tło opowiadania buduje
pozytywne nastawienie do życia, a happy end sprzyja budowaniu optymizmu.
Wyróżniamy 3 rodzaje bajek terapeutycznych:
BAJKI RELAKSACYJNE
Bajka relaksacyjna posługuje się wizualizacją w celu wywołania odprężenia i
uspokojenia. Akcja takiej bajki toczy się w miejscu dobrze dziecku znanym, a
opisywanym jako spokojne, przyjazne i bezpieczne. Bajka taka ma wyraźny schemat:
bohater opowiadania obserwuje i doświadcza wszystkimi zmysłami miejsca, gdzie
odpoczywa. Ponieważ dzieci uwielbiają fabułę, można wprowadzić jakieś postacie,
ale przebieg spotkania nie może być dynamiczny. Bajka taka powinna być krótka,
trwać 3-7 minut, że powinny w niej występować specyficzne wydarzenia, które
związane są z piciem wody ze źródła, kąpielą pod wodospadem, lataniem.
Wydarzeniom tym przypisuje się silne działanie oczyszczające, uwalniające od
napięć i innych negatywnych emocji.
BAJKI PSYCHOEDUKACYJNE
Bajka psychoedukacyjna to taka, której celem jest wprowadzenie zmian w
zachowaniu dziecka, czyli rozszerzenie możliwego repertuaru zachowań. Bohater
bajki ma problem podobny do tego, który przeżywa dziecko; zdobywa ono
doświadczenie poprzez świat bajkowy, gdzie uczy się, jakie wzory zachowania
należy zastosować, rozszerza swoją samoświadomość, co sprzyja uczeniu się
zachowania w sytuacji trudnej. Bajki te powinny mówić o emocjach, jakie
wyzwalają konkretne sytuacje w taki sposób, by rozwijały świadomość emocjonalną,
czyli rozpoznawanie i nazywanie emocji, by sprzyjały rozumieniu ich wpływu,
wywołujących je przyczyn i efektów w postaci doznawanych symptomów, uczyły
optymizmu, rozwijały empatię, dawały wsparcie poprzez zwracanie uwagi, jak ważna
jest przyjaźń i dobre relacje z innymi.
Są one głównie wsparciem dla procesu wychowania .
BAJKI PSYCHOTERAPEUTYCZNE
Bajki psychoterapeutyczne są dłuższe, mają rozbudowaną fabułę i mają
ułatwić wystąpienie mechanizmu naśladownictwa i identyfikacji oraz
przewarunkowania. W utworach tych, zawarty jest inny sposób myślenia i przez to
odczuwania sytuacji lękotwórczej.
Mają na celu:
· zastępczo zaspokoić potrzeby, dowartościować dziecko, które jest w trudnej sytuacji (kompensacja);
· dać wsparcie poprzez zrozumienie, akceptację, budowanie pozytywnych emocji, nadziei, przyjaźni, jaką zapewniają bajkowe postacie;
· przekazać odpowiednią wiedzę o sytuacji lękotwórczej i wskazać sposoby radzenia sobie.
Bajki mogą pomóc w profilaktyce tak, by przygotować dziecko, wyposażyć je w
odpowiednie argumenty, oswoić z trudną sytuacją, dać wzory do naśladowania i w
ten sposób je wzmocnić.
Bajka może być zastosowana w trakcie przeżywania sytuacji trudnej, jak np.
w czasie pobytu w szpitalu, w pierwszych dniach w przedszkolu itp.
Bajka może też pomóc dzieciom, które przeżyły lęk, noszą go w sobie. Wtedy
dziecko czytając bajkę odnoszącą się do jego lęku, przeżywa go powtórnie,
przepracowuje - jak mówią terapeuci - nadaje mu odpowiednie znaczenie, rozumie
genezę swoich przeżyć - racjonalizuje i wówczas negatywne emocje zostają
wyrzucone, przestają zalegać, zostały uświadomione.
JAK PRZYWRÓCIĆ ŁAD W PRZYRODZIE?
(opracowała mgr Ewa Dębińska)
Rozwój techniki i postęp,
ingerencja człowieka w środowisko powodują jego degradację, dlatego należy
uwrażliwić dzieci na problemy ekologiczne,
a także podjąć odpowiednie działania, aby zapobiec tego rodzaju zjawiskom.
Kształtowanie szacunku do pięknych ojczystych krajobrazów staje się
"wyzwaniem" współczesnej
edukacji ekologicznej. Obserwowane zmiany, jakie zachodzą w środowisku
przyrodniczym spowodowane nadmierną urbanizacją
i często nieświadomym działaniem człowieka, budzą niepokój o przyszłość życia na
Ziemi.
Przedstawiam inscenizację ekologiczną, ponieważ - jak sądzę - przeżycia związane z poznawaniem piękna przyrody kraju ojczystego i najbliższego otoczenia są najważniejsze dla młodego pokolenia. Jest to scenariusz inscenizacji ekologicznej przeznaczony dla uczniów klas 0 – III pt.: „Dlaczego w mieście nie pachnie wiosną?”. Jego treść zmusza dzieci do głębszej analizy zmian, jakie zachodzą w ich miejscowości, kraju i na świecie, w wyniku bezmyślnych decyzji i działań dorosłego człowieka.
Inscenizacji składa się z dwóch części:
Pierwszy akt rozgrywa się w zielonym lesie, drugi - w zanieczyszczonym mieście. W inscenizacji występują: dziecko I, dziecko II, dziecko III, zając, wiewiórka, ptak, żaba, motyl. Scenografię i rekwizyty można wykonać na zajęciach plastycznych lub przy współpracy z rodzicami.
AKT I - W ZIELONYM LESIE
(Polana leśna drzewa, taśma magnetofonowa – Szkoła sześciolatka pt.: „Odgłosy lasu”)
Zając: Ogłaszam zebranie na leśnej polanie. Za chwilę tam będzie ważne głosowanie - Czy przyjąć od ludzi do miast zaproszenie, aby im ułatwić wiosny ogłoszenie?
Wiewiórka: Kto jest za tym, aby pomóc człowiekowi? Aby mógł tak, jak my - w lesie - cieszyć się z tego, co wiosna niesie.
Ptak: Trzeba im pomóc.
Żaba: Pewnie, pewnie.
Motyl: Co nam szkodzi, pofruniemy.
Wiewiórka: Oczywiście, pomożemy.
Zając: No więc dobrze, wyruszamy. Wreszcie miasto to poznamy. Ciągle w lesie i w zieleni, resztę świata poznać chcemy. Wprawdzie dziadek mój narzekał, mówił, że stamtąd uciekał. Że u ludzi nieciekawie. Lepiej siedzieć w gęstej trawie.
Żaba: Trzeba sprawdzić takie plotki.
Motyl: Może nektar kwiatów w mieście będzie bardziej słodki.
Ptak: Polecimy, zobaczymy i ocenimy.
Wiewiórka: Może do lasu już nie wrócimy.
(Zwierzęta udają się w kierunku miasta śpiewając „Hej, ho, hej, ho, do miasta by się szło ..” na melodię znanej piosenki)
AKT II - W ZANIECZYSZCZONYM MIEŚCIE
(W tle bloki, kominy, taśma magnetofonowa – Szkoła sześciolatka utwór pt.: „Odgłosy uliczny")
Ptak: Co tutaj tak brzydko?
Motyl: I czemu tak szaro?
Wiewiórka: Dlaczego tak brudno?
Żaba: I czemu tak głośno?
Ptak: I dlaczego wcale nie pachnie tu wiosną?
Zając: Bo na betonie kwiatki nie rosną?
Motyl: A dym z kominów nie zastąpi tęczy.
Wiewiórka: A warkot pojazdów - trzmiela, co ładnie w trawie brzęczy.
Zwierzęta (chórem)
Co wy na to, ludzie, co na to powiecie?
Dziecko I
Zdobywać chciałem świat, więc nie liczyłem strat.
Zatrułem wszystko wkoło, więc żyć tu nie jest wesoło.
Dziecko II
Już zwierzęta i rośliny, nie chcą żyć tu - z mojej winy.
Tutaj słońce słabiej świeci. Dym z kominów ciągle leci.
Dziecko III
Tutaj życie szare, nudne, wody w rzekach strasznie brudne,
wszystko wokół zapylone, wszystko bure, nie - zielone.
Dziecko I
Uciekajcie z powrotem do zielonego lasu.
My do was przyjść musimy, jeśli na nowo chcemy
przywrócić ład w przyrodzie wbrew przemysłowej modzie.
Dziecko II
Gdy z wami na nowo przymierze zawrzemy,
to może zdążymy - i świat wspólnie uratujemy.
Dziecko III
Znów będzie Ziemia życia pełna,
Znów będzie pięknie, kolorowo,
Zielono, czysto, a więc zdrowo....
(Na zakończenie wszyscy śpiewają piosenkę pt.: „Szanuj Ziemię” - „Szkoła sześciolatka”)
KOMPUTEROWE PROGRAMY EDUKACYJNE PRZYGOTOWUJĄCE
DO NAUKI CZYTANIA I PISANIA
(opracowała mgr Dorota Klimczak)
Wzrastająca popularność komputera spowodowała, że na CD - ROM – ach zaczęło się pojawiać coraz więcej programów edukacyjnych dla dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jedno kliknięcie powoduje wyświetlenie na ekranie kolejnych informacji, zadań oraz elementów multimedialnych: obrazków, dźwięków, a nawet filmów i animacji. Barwna grafika, znakomite efekty dźwiękowe, wesołe postacie i wciągająca fabuła to najbardziej charakterystyczne cechy tego typu programów. Za ich pomocą najmłodsi uczą się matematyki, biologii i języków obcych, ale również rozpoznawania liter i cyfr.
Zastosowanie komputera znacznie podnosi efekty nauczania oraz wyzwala duże zainteresowanie i aktywność uczniów. Jednakże warunkiem podwyższenia skuteczności nauczania jest dobór odpowiednio dostosowanego do wieku i możliwości uczniów oprogramowania. Przedstawiam kilka z nich:
Klik uczy – jest jednym z programów edukacyjnych przeznaczonych dla dzieci w młodszym wieku szkolnym jest program z serii „Klik uczy". Na podstawie własnych doświadczeń stwierdzam, że cieszy się on dużym powodzeniem wśród małych użytkowników ze względu na barwną i ciekawą szatę graficzną, efekty dźwiękowe oraz ilość zawartych w nim zadań. Bohaterem programu jest chłopiec o imieniu Klik. Razem z nim bierzemy udział w rozmaitych grach, takich jak uzupełnianie słów, odnajdywanie przedmiotów, których nazwy zawierają wskazaną literę i rozwiązywanie krzyżówek. Każde następne zadanie jest trudniejsze od poprzedniego. Użyte w zabawach historyjki, zdania oraz poszczególne wyrazy są bliskie dziecku, wywołują zaciekawienie, radość, śmiech, czasem zadumę.Program „Klik uczy czytać" pozwala dziecku poznać litery, czytać proste teksty, pisać z klawiatury wyrazy i całe zdania.
Program składa się z kilku części, o różnym stopniu trudności:
Metoda globalna (klej i nożyczki) - głównym celem proponowanych zabaw jest doskonalenie analizy głoskowej.
Zapoznanie z literami (linijka) - celem zabaw jest kształcenie koordynacji wzrokowo - ruchowej. Prezentacji nowej litery towarzyszą ćwiczenia utrwalające i ćwiczenia w doskonaleniu czytania (teksty są zróżnicowane).
Zabawy:
Kot w butach - prezentacja litery. Użytkownik poznaje wygląd litery B, ma możliwość wyszukiwania litery B, b w tytułach bajek.
Kolorowe cukierki – zabawa polega na łączeniu sylab w wyrazy.
Buty – to układanie z rozsypanych liter wypowiedzi: „To buty”.
Dopasuj buty - dopasowywanie butów do pór roku. Pozwala na poznanie i utrwalenie nazw pór roku i ich kolejności oraz charakterystycznych cech ubioru dla różnych pór roku?
Krzyżówka - rozpoznawanie i nazywanie obrazków, przypomnienie znanych cyfr. Doskonalenie posługiwania się myszą komputerową w zabawie wzrokowo -ruchowej przy przeciąganiu myszką liter w pola krzyżówki.
Podpisywanie obrazków - dziecko samodzielnie wybiera sobie dowolny obrazek, a następnie podpisuje go korzystając z prawdziwej klawiatury komputera (wyższy stopień trudności).
Dodatkowym walorem zabawy z Klikiem jest sprawność posługiwania się myszką komputera, umiejętność korzystania z klawiatury.
Zawiera zestaw ćwiczeń ortograficzno - gramatycznych, które mają pomóc dzieciom w nauce polskiego.
Mój pierwszy elementarz zawiera materiał dydaktyczny z zakresu przedszkola i pierwszej klasy szkoły podstawowej. W bajkowym otoczeniu czeka na nas ogromnie ważne zadanie - uratowanie księżniczki. Aby wypełnić misję, musimy zdobyć liczne przedmioty. Będziemy je otrzymywać za każde poprawnie rozwiązane zadanie. Oczywiście, aby uporać się z zadaniami, musimy wykazać się rozmaitymi umiejętnościami. W kolejnych grach komputer sprawdzi znajomość literek, umiejętność liczenia, rozróżniania kolorów.
Odkrywam przyrodę to program przeznaczony dla dzieci przedszkolnych i uczniów szkoły podstawowej. Młodzi odkrywcy, obserwując życie owadów, poznają świat przyrody. Wiedzę, którą zdobywamy dzięki animowanym wykładom, możemy sprawdzić w różnorodnych testach, grach i zabawach. Dostępne są dwa poziomy trudności: dla umiejących płynnie czytać oraz dla tych, którzy dopiero rozpoczynają naukę czytania. Autorzy przygotowali też specjalny rozdział dla nauczycieli. Znalazły się w nim przykładowe ćwiczenia i zadania.
Moje pierwsze zabawy ze sztuką odkrywają przed nami tajniki sztuki. Uczą nas terminologii oraz właściwości rozmaitych technik artystycznych, takich jak rysunek ołówkiem, malowanie farbami, wyklejanie. Wiedzę sprawdzimy w quizie, zawierającym 25 zadań. Po poprawnym rozwiązaniu quizu będziemy mogli tworzyć własne dzieła - jak prawdziwi artyści.
Wesołe przedszkole Bolka i Lolka. Jest to program edukacyjny przeznaczony dla dzieci w wieku przedszkolnym. Umożliwia dziecku poznawanie poprzez zabawę kształtów, kolorów, literek cyfr, a także rozwiązywania prostych zadań matematycznych. Program ćwiczy spostrzegawczość, pamięć i logiczne myślenie.
Jestem przekonana, że zaprezentowane przeze mnie programy komputerowe do wykorzystania w zabawach dziecka w domu wzbogacą warsztat pracy nauczycieli, a uczniom pomogą w lepszym przyswojeniu zagadnień programowych.
WYRABIAJMY ODPORNOŚĆ ORGANIZMU DZIECKA
(opracowała mgr Ewa Dębińska)
Powietrze – to jeden z naturalnych czynników, dostępnych dla każdego. Ma ono dla rozwoju dziecka bardzo duże znaczenie. Zapewnienie dziecku dostępu świeżego powietrza w jak największej ilości jest pierwszym, zasadniczym warunkiem normalnego funkcjonowania organizmu, przede wszystkim procesu oddychania i ściśle z nim związanego procesu krążenia. Dlatego też dziecko powinno bez względu na porę roku, co najmniej 2-3 godziny przebywać na powietrzu.
Najważniejszym zadaniem jest przyzwyczajenie dziecka do przebywania na powietrzu bez względu na pogodę. Jedynie deszcz, silny wiatr i mróz powyżej 10o uniemożliwiają przebywanie z dziećmi na powietrzu. Trzeba jednak koniecznie przestrzegać systematycznego i odpowiedniego dozowania czynników zewnętrznych. Naczelnym hasłem towarzyszącym w czasie pobytu dziecka na powietrzu w chłodne dni winna być zasada rozgrzewania dziecka przez ruch, niedopuszczenie do zmarznięcia. Ponieważ dzieci w wieku przedszkolnym nie umieją jeszcze samodzielnie regulować ruch, dlatego konieczna jest tu obserwacja, a często nawet osobisty przykład czy udział dorosłego.
Wiele atrakcyjnych form spędzania czasu na powietrzu dostarcza zima ze śniegiem i lodem. Zabawy zimą na śniegu i lodzie, oprócz swej wielkiej atrakcyjności, mają przede wszystkim duże znaczenie zdrowotne. Płuca dziecka oddychają powietrzem czystym, pozbawionym pyłu, a mroźne powietrze w połączeniu ze słońcem ma wybitnie hartujący wpływ na organizm.
Rodzice nie powinni się bać pobytu dzieci na świeżym powietrzu i zadbać o właściwy ubiór dostosowany do warunków pogodowych. Pamiętając, aby dziecko nie przegrzało się lub przeziębiło z powodu braku czapki, rękawic itp.
DLACZEGO WARTO CZYTAĆ DZIECIOM
(opracowała mgr Dorota Klimczak)
Czy w obecnych czasach książka dla dziecka może być konkurencją wobec tak atrakcyjnych mediów jak komputer czy telewizor? Może, pod warunkiem, że będą ją czytali dziecku rodzice i nauczyciele.
Fundacja ABCXXI "Cała Polska czyta dzieciom" proponuje, by codziennie czytać dzieciom przynajmniej przez 20 minut. Czytanie rozwija język, wzbogaca zasób słów, pobudza do myślenia, rozwija wyobraźnię, ćwiczy pamięć i koncentrację uwagi. Dziecko, któremu czytano od wczesnego dzieciństwa, które czytanie kojarzyło zawsze z przyjemnością, a nie ze szkolnym przymusem, pozostanie czytelnikiem na całe życie. Czytanie nie tylko rozwija dzieci intelektualnie, ale przede wszystkim zaspokaja ich potrzeby emocjonalne, buduje i umacnia więź między rodzicami i dziećmi, a czas spędzony na czytaniu jest czasem wartościowym.
Fundacja proponuje, by czytać już noworodkom, ba, niektórzy psychologowie są zdania, że można czytać dziecku, kiedy jest jeszcze w łonie matki. Kiedy czytamy niemowlęciu, nie jest ważne, co czytamy. Ważne jest wzięcie maluszka w ramiona, przytulenie, brzmienie głosu, bliskość między rodzicem a dzieckiem, budowanie poczucia bezpieczeństwa i miłości. Przedszkolakom czytajmy wierszyki, krótkie bajeczki. Nie przestawajmy czytać dzieciom, które potrafią już czytać same, niech to jednak nie będą lektury szkolne, które rodzice czytają wówczas niejako "za dziecko". Warto czytać głośno także nastolatkom.. Czytajmy dzieciom chorym i dzieciom niepełnosprawnym. Głośne czytanie może być znakomitym elementem rehabilitacji. Wykorzystajmy zimowe wieczory, by spędzić je z dziećmi na wspólnym czytaniu, bo dzięki niemu mamy szansę wychować mądry naród.
Rola książki w kształtowaniu osobowości dziecka.
W ostatnim czasie dużo mówi się o potrzebie czytania dzieciom książek.
W dobie telewizyjnych kreskówek i gier komputerowych zapomina się, że słuchanie
bajek sprawia dziecku nie tylko ogromną radość, rozwija wyobraźnię, bogaci zasób
słownictwa, wzbogaca sferę przeżyć ale również pozwala obcować z żywym
człowiekiem, dzielić się swoimi spostrzeżeniami i przeżyciami, zadawać pytania i
uzyskiwać na nie odpowiedzi.
Ogromnie ważny w życiu dziecka jest kontakt z książką, lecz zainteresowanie nią
w ostatnich latach zaczyna maleć.
Coraz większy wpływ na dzieci ma treść oglądanych przez nie bajek i innych
programów telewizyjnych. Obecnie często zdarza się, że rodzice rzadko mają
okazję usiąść z dzieckiem i wspólnie poczytać książkę lub obejrzeć jakiś
program. Dzieci spontanicznie oglądają sceny przeznaczone wyłącznie dla widzów
dorosłych. A i niektóre bajki zawierają wiele przemocy, zła, zupełnie
pozbawiając tym samym wartości wychowawczych. Dzieci często przejmują od swoich
bajkowych bohaterów negatywne sposoby postępowania.
Seriale animowane dla dzieci nie tylko zachęcają do przemocy, ale wzbudzają
grozę, podobnie jak horrory dla dorosłych. Stąd częste nocne koszmary,
wyładowania agresji.
Telewizyjne medium wyparło książkę, prasę, bezpośrednie kontakty rodziców z
dziećmi, wspólne spacery czy wyprawy do kina. Często zdarza się, że telewizja
reguluje harmonogram życia rodzinnego.
Należy ustalić więc pewne normy i reguły oglądania telewizji, wyselekcjonować te
programy, które są bezpośrednio adresowane do dzieci w danym wieku, z
uwzględnieniem ich psychiki.
Telewizja dostarcza na pewno wiele pożytecznych informacji, nie można pozbawić
dziecka jej oglądania. Jednak to, ile czasu spędza ono przed ekranem, jakie
programy ogląda i o jakiej porze, zależy od rodziców.
Świat telewizyjnej fikcji nie musi być dla dziecka zagrożeniem, jeżeli będziemy
potrafili mu go odpowiednio przedstawić i nauczyć odróżniać od świata realnego.
W procesie wychowawczym dzieci i młodzieży należy kształtować poczucie
odpowiedzialności, wpajać zasady moralne, poszanowanie godności osobistej,
indywidualność człowieka, prawość charakteru, samodzielność, poczucie piękna,
zamiłowanie do ładu i porządku. Te niezbędne cechy charakteru kształtują się już
od wczesnego dzieciństwa. Intensywny rozwój dziecka przypada na wiek
wczesnoszkolny. Sposoby oddziaływania na dzieci w tym czasie, kształtowane
nawyki, umiejętności i zdobywana wiedza, często się utrwalają i ujawniają w
postawach człowieka dorosłego.
Warto poświecić czas na czytanie dziecku bo, jak powiedział Jan Brzechwa przez
odpowiednią literaturę kształtuje się smak przyszłego czytelnika, a właśnie chęć
korzystania z książek jest miarą powodzenia w nauce i w życiu dorosłym. Nie
zapominajmy więc o literaturze.
Literatura może być uznana za jedną z dziedzin sztuki, która oddziaływuje
wszechstronnie na osobowość dziecka, z tego powodu książkę możemy postawić w
rzędzie środków wychowawczych, które pomagają w poznaniu świata, kształtują
poglądy, zapatrywania, wpływają na wybory form postępowania. Umiejętnie dobrana
do wieku dziecka lektura ma szansę, wpływając na indywidualny rozwój, wzmocnić
to, co w młodym człowieku najlepsze, może rozwinąć wyobraźnię, wewnętrzne
przeżycia i wzbogacić krąg doświadczeń życiowych.
Teksty literackie, szczególnie te o walorach społeczno - moralnych, spełniają w
procesie wychowania niezmiernie ważną rolę. Książka uczy, bawi, wychowuje oraz
przekazuje czytelnikowi to co piękne, ciekawe, fascynujące. Może wzmocnić
działanie wielu metod wychowawczych stosowanych w domu rodzinnym, czy w szkole.
Pamiętajmy - " Książka nie przeczytana w dzieciństwie jest bezpowrotnie stracona
jako bardzo istotny czynnik rozwoju uczuć, wyobraźni, intelektu i moralności" -
H.Skrobiszewska.
Nawyk czytania i zapał do książek trzeba kształtować w dzieciństwie, czytając
dziecku na głos.
Badania naukowe potwierdzają, że głośne czytanie
dziecku:
-Buduje mocną więź między dorosłym i dzieckiem.
-Zapewnia emocjonalny rozwój dziecka.
-Rozwija język, pamięć i wyobraźnię.
-Uczy myślenia, poprawia koncentrację.
-Wzmacnia poczucie własnej wartości dziecka.
-Poszerza wiedzę ogólną.
-Ułatwia naukę, pomaga odnieść sukces w szkole.
-Uczy wartości moralnych, pomaga w wychowaniu.
-Zapobiega uzależnieniu od telewizji i komputerów.
-Kształtuje nawyk czytania i zdobywania wiedzy o całym świecie.
- Pomoże dziecku pokonać wiele problemów wieku dorastania.
A oto kilka mądrości życiowych:
· Czytanie powinno się dziecku zawsze kojarzyć z radością, nigdy z przymusem, karą czy nudą.
· Nikt nie rodzi się czytelnikiem. Czytelnika trzeba wychować.
· Naród, który mało czyta, mało wie. Naród, który mało wie, podejmuje złe decyzje - w domu, na rynku, przy urnach wyborczych. Te decyzje odbijają się na całym narodzie.
· Bez względu na to ile masz zajęć, najważniejszą rzeczą, jaką możesz zrobić dla przyszłości swojego dziecka, oprócz okazywania mu miłości przez przytulanie, jest codzienne głośne czytanie oraz radykalne ograniczenie telewizji.
Głośne czytanie małym dzieciom przynosi im
wiele korzyści na każdym etapie rozwoju.
Książki są dla najmłodszych źródłem nowych
doświadczeń językowych – ubogacają tak bierny (rozumienie) jak i czynny
(mowa) słownik dziecka, poszerzając wiedzę o świecie i pomagając w ten sposób
odnosić sukcesy w przedszkolu i w szkole. Czytanie pomaga także w
przezwyciężaniu dysleksji.
Głośne czytanie kilkulatkowi:
Wspólne czytanie z nastolatkiem
pomoże mu pokonać wiele problemów związanych z okresem dorastania, zawsze będąc
okazją do rozmowy o nich z najbliższymi.
Zastanawiając się nad tym, czym powinna charakteryzować się lektura odpowiednia dla najmłodszych, warto wziąć pod uwagę czy wybrana książka:
Książki, które czytamy
najmłodszym mają duży wpływ na kształtowanie się ich obrazu świata oraz
budowanie własnego ja. Ważne więc, by książka była sprzymierzeńcem Rodziców
i nauczycieli w ich wychowawczej pracy, wspierała a czasem pomagała także
rozwiązywać trudne problemy.Wzory zachowań bohaterów bajkowych są przyjmowane
przez najmłodszych bezkrytycznie – często możemy zaobserwować, że nasz maluch
odtwarza zachowanie ulubionej postaci bajkowej. Dzieci szybko uczą się poprzez
przykład – naśladując. Oczywiście ważne jest więc, aby mogły uczyć się na
dobrych wzorcach.
Czytanie razem z dzieckiem ma jeszcze tę wielką zaletę, że uczymy kilkulatka, że
książki są źródłem wiedzy, że warto po nie sięgać – jednym słowem:
kształtujemy u dzieci pozytywny nawyk czytelniczy.
Czytanie małym
dzieciom jako pomysł na wychowanie
Wiek przedszkolny to niepowtarzalny okres w życiu człowieka. Jest to czas, w którym kształtują się nawyki dziecka, w tym czytelnicze. Skutecznym sposobem na ich obudzenie jest głośne czytanie dziecku. Jest to jedno z wielu działań propagujących literaturę i prowadzących w końcowym efekcie do wytworzenia potrzeby samodzielnego obcowania z książką. Możliwość stworzenia takiej jednostkowej relacji między dzieckiem a książką daje najpierw dom rodzinny, a potem przedszkole i szkoła. Nieodzowną pomoc w dziele wychowania małego dziecka stanowić może książka. Umiejętnie stosowana, może wspomagać rozumne i świadome oddziaływania wychowawcze i stać się w rękach rodziców i wychowawców sprawnie działającym narzędziem. Miał rację Pino Pellegrino twierdząc: „Czasami wystarczy bajka, aby dać naszemu dziecku pieszczotę na całe życie. Książka może odegrać ogromną rolę w kształtowaniu wartości, jakimi dziecko będzie w przyszłości żyło. R.Klimas. uważa, że literatura: „może rozbudzić i rozwijać zainteresowania dziecka, kształcić jego wyobraźnię i umiejętność myślenia, wzbogacać jego społeczne doświadczenia, ułatwiać opanowanie podstawowych narzędzi międzyludzkiego kontaktu, jakim są język i pojęcia społeczne, normy i zasady współżycia” Należy więc mocno podkreślić rolę rodziców w nauce obcowania dziecka z książką. Tę naukę należy rozpoczynać jak najwcześniej, żeby zetknięcie się dziecka z książką, nie było przez nie utożsamiane z nieciekawym podręcznikiem szkolnym. W wielu rodzinach obyczaj czytania dzieciom książek w ogóle nie zaistniał i wiele dzieci spotyka się z książką dopiero w przedszkolu. Psycholodzy zgodnie twierdzą, że to co zostanie zapamiętane, co jest udziałem w sensie emocjonalnym i psychicznym w pierwszych latach życia dziecka, znajduje następstwa w latach późniejszych. Małe dziecko szybko osiąga zdolność do bycia w kontakcie z przedmiotem kultury, jakim jest książka. Nie ulega wątpliwości, że trzeba najpierw dziecku pozwolić traktować książkę jak każdą inną zabawkę, by następnie podsuwać ją jako źródło informacji. Dzieci powinny mieć książki i to od najmłodszych lat, ponieważ wywierają one największy wpływ na rozwój potrzeb czytelniczych małego dziecka. Budzą one wiele pozytywnych skojarzeń z treścią książki oraz z rozlicznymi miłymi wspomnieniami . Właśnie książka, z którą wiąże się tyle przeżyć, jest dziecku najbliższa. Książki od rodziców, cioci, wujka, babci i dziadka tworzą księgozbiór dziecka o niepowtarzalnym, indywidualnym obliczu. W domowej biblioteczce powinna się znaleźć proza i poezja, opowiadania realistyczne i fantastyczne, wesołe i smutne, zbiory wierszy, baśni, bajek i legend. Wszystkie powinny być bogato ilustrowane. Ważne jest, aby dziecko mogło zetknąć się z różnymi rodzajami i gatunkami literackimi i różnymi odmianami języka. Dziecko oczekuje pomocy ze strony dorosłych, by zagłębiać się coraz bardziej w świat książki. Obcowanie dziecka z dorosłymi członkami rodziny, ze starszym rodzeństwem, rozmowy, słuchanie bajek, baśni, opowiadań, wspólne czytanie poezji ma ogromne znaczenie dla rozwoju dziecka. Wspólne czytanie aktywizuje dzieci oraz rodziców. Stwarza okazję nie tylko do poznania książek, ale także do bliskiego kontaktu dzieci z rodzicami. Wspólne czytanie pozwala obserwować dziecko, lepiej zrozumieć jego rozwój psychiczny, zauważyć jego ukryte pragnienia i niepokoje i równocześnie odpowiednio dobierać nową lekturę. Rodzice nie mogą poprzestać na dobieraniu książek tylko do zainteresowań dziecka. Powinni rozbudzać nowe zainteresowania, ukazywać różne dziedziny życia, kształtować świadomie cechy charakteru i potrzeby własnego dziecka.
Czytanie małym dzieciom książek jest jednym z bardziej efektywnych, pozytywnych i pożądanych pomysłów na wychowanie. Należy uświadamiać młodych rodziców, że warto włożyć trochę wysiłku, aby przekazać dziecku poprzez książki, rozmowy na temat postępowania ich bohaterów. Kapitał, w który wyposażą go rodzice, na pewno zaowocuje w przyszłości. Przymierze zawarte z książką w dzieciństwie to przymierze zawarte w najstosowniejszym momencie. Właśnie wtedy wpływ książki jest najsilniejszy i najbardziej potrzebny. Istotne jest, aby książki stały się tematem rozmów rodziców z dziećmi, aby stały się naturalnym sposobem spędzania wolnego czasu. Rodzice powinni zrobić wszystko, by przekonać dzieci, „... że czytanie to relaks, radość, cudowna przygoda, ciekawa forma spędzania wolnego czasu.”, a „ książka to „pokarm ” nie tylko dla umysłu, ale i dla duszy”.
Praca z książką nabiera szczególnego znaczenia w procesie edukacji dzieci sześcioletnich. Propagując literaturę w skuteczny sposób wspomagamy dzieci na drodze inicjacji czytelniczej oraz wytwarzania szerszych potrzeb czytelniczych. Nauczyciel powinien dołożyć starań, aby rozbudzić w dzieciach motywację do sięgania po książkę. Istotna i nieodzowna staje się ścisła współpraca nauczyciela z rodzicami i środowiskiem, bo tylko przez ścisły z nimi związek zostanie zapewniona ciągłość i skuteczność oddziaływań wychowawczych między innymi w zakresie edukacji czytelniczej dzieci. Podejmowane działania przyniosą pozytywne i oczekiwane efekty pod warunkiem, że są one planowane w oparciu o diagnozę sytuacji środowiska, w którym żyje dziecko i wynikają z troski i odpowiedzialności za dzieci. Rozpoznanie sytuacji czytelniczej w rodzinie dziecka oraz poziomu kultury pedagogicznej rodziców, powinno być punktem wyjścia dla podjętej współpracy z rodzicami w zakresie rozwijania motywacji dziecka do czytania oraz w kształtowaniu postaw czytelniczych. Porozumienie między rodzicami a nauczycielem, przynoszą w efekcie korzyści wspólnie wychowywanym dzieciom.
Nauczyciel, oceniając możliwości własne i powierzonych mu dzieci, powinien decydować o zakresie i tempie realizacji działań dotyczących oswajania dzieci z książką oraz rodzajach stosowanych metod i form przybliżania literatury dziecięcej. Powinien zadbać o jakość, atrakcyjność pierwszych kontaktów dzieci z tekstem literackim.
Mądre książki są te nośnikami ważnych, uniwersalnych wartości moralnych. Czytanie uczy dzieci odróżniania dobra od zła i zachęca do refleksji nad konsekwencjami własnych słów i czynów. Jest to szczególnie ważne w dzisiejszym świecie zdominowanym przez agresywne wzorce masowej kultury i pogoń za pieniądzem. Wobec narastającej demoralizacji młodego pokolenia nauczanie wartości moralnych, takich jak uczciwość, szacunek, odpowiedzialność, życzliwość, rozum, odwaga, czy sprawiedliwość, staje się sprawą być albo nie być społeczeństwa i państwa.
Codzienne głośne czytanie dziecku dla przyjemności jest najskuteczniejszym sposobem wychowania czytelnika - człowieka samodzielnie myślącego, posiadającego wiedzę i umiejętność jej poszerzania, kulturalnego, etycznego, z wyobraźnią, który umie radzić sobie w życiu przy pomocy rozumu, a nie pięści.
Współczesne dzieci
i nastolatki dorastają w ubogim językowo środowisku. Rodzice coraz mniej z nimi
rozmawiają i mało im czytają. Kontakt z żywym słowem wyparła telewizja, której
narzędziem nie jest język, lecz obraz. W efekcie dzieci coraz gorzej znają
język, w szkole nie rozumieją prostych tekstów i poleceń. Coraz mniej także same
czytają, ponieważ czytanie niezrozumiałych słów i zdań jest trudne i nudne,
znacznie mniej atrakcyjne od telewizji. Dorośli nie stanowią dobrego wzorca -
sami mało czytają. Pod względem ilości czytanych książek Polska znajduje się w
ogonie krajów rozwiniętych, przoduje zaś pod względem analfabetyzmu
funkcjonalnego. Sytuacja taka grozi naszemu społeczeństwu pogorszeniem jakości
życia i marginalizacją na arenie międzynarodowej. Dzieci słabo wyćwiczone w
używaniu języka i w myśleniu, pozbawione wyobraźni, którą telewizja wypiera,
będą miały trudności od pierwszych dni szkoły i w późniejszym życiu. Przepaść
intelektualna i emocjonalna pomiędzy dziećmi, którym rodzice i wychowawcy dużo
czytają, a dziećmi pozbawionymi takiej stymulacji, w kolejnych latach
dzieciństwa narasta.
Przedszkole może i powinno odwrócić ten stan rzeczy, tym bardziej, że w wielu
domach dorośli nie stanowią dobrego wzorca dla dzieci - sami mało czytają.
Jeśli chcemy żyć w kraju mądrych, uczciwych i kulturalnych ludzi, zadbajmy o to, by codzienne głośne czytanie stało się priorytetem w naszym domu oraz w przedszkolu i w szkole naszego dziecka.
· Lawinowo rośnie ilość informacji i wiedzy. Kto nie czyta, nie nadąży za zmianami we współczesnym świecie.
· Czytanie chroni dzieci przed uzależnieniem od telewizji i komputerów.
· Czytanie jest dobrą alternatywą dla fałszywych wartości masowej kultury.
Nawyki umysłowe, przekonania i system wartości powstają w dzieciństwie.
O przyszłości naszego kraju zadecyduje jakość ludzi, których wychowujemy dzisiaj!
AKTUALNE SPOJRZENIE NA DEFORMACJE KRĘGOSŁUPA ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM SKOLIOZ. ĆWICZENIA PROFILAKTYCZNE.
(opracowała mgr Ewa Dębińska)
1. Postawa ciała człowieka w czasie jego rozwoju.
Na podstawie własnych obserwacji możemy powiedzieć, że postawa ciała jest cechą charakterystyczną każdego człowieka, na to ogólne wrażenie rzutuje również budowa ciała, a więc sylwetka człowieka. Postawa ciała jest to swobodny układ ciała w pozycji stojącej - sposób „trzymania się” osobnika (pełniejsze sformułowania zawierają uzupełnienia, że jest to także nawyk ruchowy, w dużej mierze zależny od budowy naszego ciała, sprawności funkcjonowania jego narządów i układów).
Trzonem postawy ciała jest kręgosłup zależy, więc ona w znacznej mierze od zmian w jego ukształtowaniu. W okresie pierwszego dzieciństwa (2-3 lata) dla prawidłowej postawy dziecka charakterystyczny jest stosunkowo wypukły brzuch i słabo zaznaczone - choć już występujące - krzywizny kręgosłupa, jak lordoza (przodowygięcie) szyjna i lędźwiowa oraz kifoza (tyłowygięcie) piersiowa. W okresie przedszkolnym (4-6 lat) postawa dziecka wykazuje tendencje do zwiększenia przodopochylenia miednicy i pogłębienia przodowygięcia kręgosłupa (lordozy lędźwiowej) z jednoczesnym zmniejszeniem uwypuklenia brzucha. Znaczne uwypuklenie brzucha, zaokrąglenie pleców, odstawanie łopatek, wysunięcie barków i głowy ku przodowi są wadliwe należy, więc im przeciwdziałać.
Pierwszy okres krytyczny przypada na wiek 6-7 lat i związany jest ze zmianą trybu życia dzieci. Istota tej zmiany tkwi w przejściu ze swobodnego w dużej mierze, indywidualnie regulowanego przez dziecko reżimu ruchu - wysiłku i odpoczynku, w narzucony kilkugodzinny system przebywania w pozycji siedzącej, często w niewłaściwych ławkach szkolnych. Dlatego w tym okresie szczególnie ważna jest dbałość o zapewnienie dziecku właściwych warunków życia, pracy i wypoczynku zarówno w szkole, (do czego najbardziej predysponowany jest nauczyciel) jak i w domu. Wypływa z tego konieczność uczulenia przez nauczycieli rodziców na te problemy, a także zaznajomienie ich z podstawowymi zasadami organizacji życia dziecka w tym wieku pod kątem dbałości o prawidłową postawę ciała.
W świetle tych uwag konieczne jest wykazania szczególnej troski ze strony nauczycieli, odpowiednia pedagogizacja rodziców i kontrola lekarzy.
2. Rola i znaczenie kręgosłupa w kształtowaniu postawy.
Jak już wspomniano trzonem postawy ciała jest kręgosłup. Opiera się on na miednicy, która łączy go z podłożem za pośrednictwem kończyn dolnych. Poprzez klatkę piersiową i obręcz barkową kręgosłup uczestniczy we wszystkich czynnościach kończyn dolnych. Jest także połączony z głową i dlatego bierze udział w niemal każdym działaniu ludzkim. Stanowi on konstrukcję wieloczłonową, pod względem budowy i funkcji niezwykle zróżnicowaną, dlatego pełni różne funkcje:
· Funkcja podporowa kręgosłupa polega m.in. na podtrzymywaniu przez niego wyżej położonych segmentów w związku, z czym podlega znacznym obciążeniom wzrastającym ku dołowi. Ulegają one jeszcze zwiększeniu na skutek czynności kinetycznej mięśni oraz przybieraniu różnych pozycji podczas ruchu. Drugim elementem umożliwiającym utrzymanie przez kręgosłup tak znacznych obciążeń są jego krzywizny fizjologiczne. Wytwarzają się one w związku z pionizacją człowieka poddanego znacznym i zmiennym obciążeniom, zmuszonego do stałego równoważenia całości postawy. Prawidłowe krzywizny pełnią też rolę czynnika potęgującego ekonomię pracy statycznej mięśni grzbietu w utrzymaniu prawidłowej postawy.
· Funkcja amortyzacyjna – kształt krzywizn kręgosłupa i jego specyficzna budowa stanowią drugie po „stopie” ogniwo amortyzacyjne, łagodzące wstrząsy podczas wszelkich czynności lokomocyjnych. Wielosegmentowy łańcuch stawowy zbudowany aż z 24 elementów kostnych ułożonych szeregowo posiada trojakie połączenie:
-stawowe o charakterze stawów jamowych (30 swobody ruchu),
- elastyczne chrząstkozrosty w postaci krążków międzykręgowych zbudowanych z chrząstki włóknistej, położonej ku przodowi od linii stawó międzykręgowych,
- sprężyste więzozrosty w postaci wiązadeł żółtych, leżących w tyle poza linią stawów kręgosłupa.
· Funkcja kinetyczna kręgosłupa uzależniona jest od ruchów jego krzywizn. Krzywizny szyjna i lędźwiowa (lordozy) są giętkie, o znacznej ruchomości, krzywizna piersiowa (kifoza) jest odcinkiem bardziej usztywnionym. Znaczna ruchomość odcinka szyjnego kręgosłupa jest możliwa dzięki małym wymiarom trzonów w stosunku do znacznej wysokości krążków międzykręgowych.
Zachowanie prawidłowej postawy ciała i orientacji przestrzennej zależy od przetwarzania, i interpretacji informacji sensorycznej z trzech źródeł: receptorów czucia głębokiego ( wrażliwych na rozciąganie, napinanie, ucisk), receptorów narządów równowagi i receptorów wzrokowych.
3. Przyczyny zaburzeń rozwoju narządów ruchu to:
a) osłabienie mięśni,
b) niedowłady mięśni,
c) przykurcze tkanek i wpływ na inne odcinki narządu ruchu,
d) deformacja jako wyraz kompensacji.
Klasycznym przykładem rozwoju późniejszych deformacji jest „zespół przykurczów” noworodków i niemowląt. Ich objawami klinicznymi wg. H. Mau są: plagiocephalia, kręcz szyi, przykurcz abduktorów biodra lewego i prawego, skolioza niemowlęca , deformacja miednicy i deformacje stóp. U noworodków i niemowląt częściej obserwuje się „zespół przykurczów” strony lewej (85%) związany z pierwszą postawą płodu w czasie ciąży. Ważne są ostatnie miesiące ciąży.
4. Nowa profilaktyka skolioz wg. prof. T. Karskiego głosząca „lepiej zapobiegać niż leczyć, a szczególnie lepiej zapobiegać niż operować!”
W zależności od stopnia przykurczu biodra prawego i zakresu addukcji biodra lewego rozwijają się skoliozy w dwu „grupach etiopatogenetycznych” (I i II).
I grupa etiopatogenetyczna. Bardzo wczesny, ale utajony rozwój ( początek 3-4 rok życia). Skoliozy progresujące. Deformacja rotacyjna. Sztywność kręgosłupa. Hipolordoza (L) i hipokyfoza (Th); obie skoliozy równocześnie (Li Th); garb piersiowy.
Skoliozy zaczynają się już od momentu chodzenia. Każdy człowiek ma swój sposób chodzenia, po którym można go poznać z daleka (unoszenie i obniżanie, kołysanie na boki). Charakterystyczna sinusoida w kilku płaszczyznach. W fazie podparcia, miednica po drugiej stronie nieco się obniża. Po stronie podparcia powstaje więc przywiedzenie, po stronie kończyny „przenoszonej” względne odwiedzenie. Całkowity zakres rotacji miednicy wynosi około 8o.
II grupa etiopatogenetyczna. Nieprogresująca. Długołukowe „C”, lewostronne L lub L+S lub L + Th. Ujawnienie wady około 10-13 roku życia.
Rozwój tego typu skolioz jest związany z nawykiem stałego stania na spocznij wyłącznie na prawej nodze. Brak deformacji rotacyjnej, brak garbu piersiowego, brak progresji, wada tylko w części lędźwiowej (L,L+S,L+Th).
Prof. T. Karski swoimi badaniami udowodnił szczególną szkodliwość ćwiczeń z autokorektorem i ćwiczeń unoszenia tułowia do poziomu stołu rehabilitacyjnego. Również bardzo szkodliwe są ćwiczenia wyprostne, czyli „wzmacniające”, gdyż pogłębiają skoliozy, usztywniają kręgosłup, zwiększają garb żebrowy.
W leczeniu skolioz należy wdrażać „nowe” ćwiczenia rehabilitacyjne:
- asymetryczne ćwiczenia zgięciowo-rotacyjne - wyprost ze zgięcia,
- wskazane jest siedzenie w pozycji „swobodnej”, nigdy „prosto”,
- ważna jest aktywność sportowa (szkodliwość zwalniania z WF),
- korzystne są ćwiczenia typu Karate, Judo, Tae kwondo, Kung fu, Jujitsu, Joga, Aikido,
- skłony w pozycji stojącej, w pozycji siedzącej,
- ćwiczenia typu przewrotów i typu szpagatów.
Przed skoliozami chronią nawet, gdy istnieje przykurcz obdukcyjny biodra prawego:
· nawyk stania „ na spocznij” na lewej kończynie,
· spanie na boku w pozycji płodowej od pierwszych lat życia,
· aktywne i intensywne uprawianie sportu,
· chód z obrotem stóp do wewnątrz.
Prof. T. Karski podkreśla, że skoliozy przestały być tajemnicze i zagadkowe, gdyż mają swoją etiologię, możliwa jest profilaktyka, skuteczna jest nowa rehabilitacja ortopedyczna i skuteczne są ćwiczenia według nowych zasad.
MOJE DZIECKO JEST LEWORĘCZNE - zagadnienie lateralizacji
(opracowała mgr Iwona Krześlak)
I Zaburzenia lateralizacji
Lateralizacja – czyli przewaga jednej połowy ciała nad drugą, lepsza sprawność jednej strony – zwykle prawej, rzadziej lewej, dominacja. Wiąże się ściśle z zagadnieniem dominacji jednej z półkul mózgowych. U praworęcznych półkulą dominującą jest półkula lewa, u leworęcznych – prawa.
Przewaga jednej ze stron ciała nie zjawia się od razu w postaci gotowej, lecz nasila się stopniowo wraz z wiekiem i ogólnym rozwojem ruchowym dziecka. Zaznacza się ona nie tylko w prawo- i leworęczności, ale widoczna jest również w pracy nóg i parzystych narządów zmysłowych, zwłaszcza oczu. Dziecko, którego cała lewa strona ciała (ręka, noga, oko) pracuje sprawniej niż strona prawa, nazywa się dzieckiem lewostronnym.
Wyróżnia się dwa typy dominacji : jednorodną – gdy jedna strona ciała pracuje lepiej niż druga i niejednorodną, inaczej skrzyżowaną. W tym przypadku leworęczność występuje jednocześnie z prawoocznością i prawonożnością lub praworęczność z lewoocznością i lewonożnością – takich kombinacji może być wiele. Szczególnie ważny jest taki rodzaj dominacji skrzyżowanej, w którym leworęczności towarzyszy prawooczność, a lewooczności – praworęczność. U tych dzieci stwierdza się często zaburzenia pisma i czytania. W czytaniu ma miejsce zmiana kolejności i oznaczenia liter, w pisaniu zaś – pismo lustrzane.
Pewien procent dzieci wykazuje od urodzenia jednorodną, prawostronną lateralizację, ujawniającą się w sposób widoczny w wyraźnej praworęczności, a przy bliższym badaniu również prawonożności i prawooczności. U innych dzieci stronność ciała jest niejednorodna lub nieustalona i może ulegać zmianom w trakcie rozwoju. Proces lateralizacji może trwać do 7, a nawet 10 roku życia.
Są dzieci wykazujące jednorodną lateralizację, niepoddającą się żadnym wpływom środowiska zewnętrznego; u większości stronność ciała ustala się dopiero w wieku przedszkolnym, przy czym wpływ otoczenia często decyduje o stronności w zakresie rąk, gdyż rodzice zwykle nakłaniają dziecko do używania prawej ręki. Nie jest to jednak jednoznaczne z prawostronnością. Często okazuje się, że dziecko słabo zlateralizowane bez większych trudności wykształciło praworęczność, pozostając lewooczne i lewonożne – w ten sposób ustalona zostaje lateralizacja skrzyżowana. Bywa również, że dziecko jest praworęczne (lub leworęczne), ale w zakresie oczu i nóg lateralizacja pozostaje słaba lub obustronna.
Zawsze najkorzystniejsza jest lateralizacja jednorodna. Ułatwia to dziecku orientację w stronach własnego ciała, które staje się punktem odniesienia dla oceny położenia przedmiotów w przestrzeni otaczającej dziecko. Łatwiej dochodzi do przyswojenia słownych określeń stron ciała: lewa – prawa. Lepsza jest wtedy sprawność ruchowa w czynnościach złożonych, wymagających koordynacji wzrokowo – ruchowej.
Dzieci, u których w końcu okresu przedszkolnego i na początku szkolnego brak przewagi stron ciała, nazywa się obustronnymi. Ręce tych dzieci zbliżają się pod względem sprawności ruchowej do „gorszych” rąk dzieci wcześnie i silnie zlateralizowanych. Oburęczność – posługiwanie się obiema rękami jednakowo „dobrze”, jednakże są to obydwie ręce „lewe” w porównaniu z praworęcznymi. Jej przyczyną może być opóźnienie lub brak procesu lateralizacji. Widać tu też brak koordynacji w pracy obydwu rąk, która jest niezbędnym warunkiem precyzyjnego i sprawnego działania. Czasem oburęczność bywa przejściowa, ale zdarza się, że pozostaje do końca życia. Dzieci oburęczne częściej od innych wykazują zaburzenia w zakresie orientacji przestrzennej. Długo nie mogą się nauczyć, która strona jest prawa, a która lewa. Mylą kierunki „na prawo” i „na lewo”, maja trudności w odwzorowywaniu kształtów geometrycznych. Przejawiają trudności w nauce czytania i pisania, gdyż rozwój sprawności ruchowych rąk tych dzieci jest zazwyczaj opóźniony, a trudności w orientacji przestrzennej powodują trudności w rozpoznawaniu i odwzorowywaniu liter. Bardziej precyzyjne czynności wykonywane są przez te dzieci niezdarnie i niedokładnie, gdyż obniżona jest sprawność ruchowa kończyn i koordynacja ruchów.
W literaturze dzieci dzieli się na trzy grupy:
· Pierwsza – dzieci, które już w wieku 3-4 lat mają lateralizację wyraźnie zaznaczoną po stronie prawej.
· Druga – dzieci, które w wieku 3-4 lat wykazują tendencję do posługiwania się lewą ręką, w późniejszych latach stają się jednak praworęczne. Tu też można zaliczyć dzieci źle zlateralizowane, tzn. dzieci posługujące się w jednakowym stopniu prawą i lewą ręką.
· Trzecia – dzieci, które już w wieku 3-4 lat wykonują pewne czynności lewą ręką, mimo że wiele powodów skłania je do wykonywania tych czynności prawą ręką. Pozostają one leworęczne.
Istotną rolę zaburzenia lateralizacji odgrywają w dysgrafii i dysleksji, jak również powodują zaburzenia określane jako „pismo lustrzane”(odbicie zwierciadlane pisma normalnego). Może to być odwracanie kolejności liter i odwracanie ich położenia, opuszczanie lub dodawanie liter, błędne ich odtwarzanie, zniekształcenie pisma.
II Postępowanie z dzieckiem leworęcznym w różnych okresach rozwojowych
(za M. Bogdanowicz).
(Opracowała mgr Ewa Dębińska)
Wiek przedszkolny:
W wieku przedszkolnym doskonalą się czynności manualne, w tym apraksje (jedzenie widelcem, czesanie, rysowanie). Jeżeli obserwujemy u dziecka oburęczność konieczne jest demonstrowanie wzorców praworęczności i zachęcanie do eksperymentowania i sprawdzania, którą ręką wygodniej się posługiwać. Ma to na celu ułatwić dziecku podjęcie decyzji, co do wyboru ręki. Konieczne jest usprawnienie motoryczne obu rąk, szczególnie zaś zwiększenie szybkości i precyzji ruchów dominującej ręki. Ważne jest utrwalenie prawidłowych nawyków ruchowych podczas wykonywania czynności grafomotorycznych, takich jak: poprawne utrzymanie ołówka w ręce, zachowywanie kierunku od lewej do prawej podczas rysowania szlaczków i kreślenia linii poziomych, a także rysowania z góry na dół linii pionowych oraz kreślenia okręgów ruchem obrotowym w kierunku poruszania się wskazówek zegara. Ważne jest także, aby dziecko akceptowało swoją leworęczność i zarazem swoją odmienność. W tym okresie dziecko przygotowuje się do nauki czytania i pisania. Jeśli rodzice lub nauczyciel przedszkola dostrzegają jakieś trudności dziecka, na przykład motoryczne, w zakresie orientacji w schemacie ciała i przestrzeni, koordynacji wzrokowo-ruchowej i inne, powiązane z leworęcznością lub oburęcznością, wskazana jest konsultacja w psychologa. Z końcem klasy „O” dziecko powinno osiągnąć pełną gotowość do nauki pisania i wybrać rękę, którą będzie pisało. W razie potrzeby jest wskazane usprawnianie wymienionych funkcji zarówno podczas codziennych sytuacji życiowych, jak i podczas zaplanowanych ćwiczeń. Ćwiczenia mogą odbywać się kilka razy w tygodniu (po 15-20 min) i muszą mieć formę zabawy, z wykorzystaniem atrakcyjnych pomocy. Konieczne jest uzgodnienie współpracy rodziców i nauczyciela.
Wiek szkolny:
Podjęcie nauki szkolnej, szczególnie nauki piania, stawia przed dzieckiem leworęcznym trudne wymagania (np. pisanie od lewej do prawej strony). Nauczyciel klasy pierwszej powinien być wcześniej poinformowany, co do lateralizacji swoich uczniów i ich problemów. W ciągu pierwszych tygodni winien ukierunkować swoje działania na ustalenia diagnozy pedagogicznej lub w razie potrzeby skonsultować dziecko z psychologiem. Pomoc udzielana dziecku dotyczy prawidłowego ustawienia ręki dziecka podczas pisania, narzędzia pisania, położenia zeszytu, ustalenia miejsca w ławce, oświetlenia itp. Równie istotne jest czuwanie nad atmosferą wokół leworęcznego ucznia i pomoc w ukształtowaniu właściwej postawy dziecka wobec swojej leworęczności. Jeśli dziecko jest silnie zlateralizowane (leworęcznie i lewobocznie), sprawne motorycznie i właściwie przygotowane do pisania w okresie poprzedzającym szkołę, wówczas nie ma poważniejszych trudności w nauce. W pierwszym półroczu może jeszcze pisać wolniej, mniej kształtnie, popełniać więcej błędów niż inne dzieci. Nie jest wskazane obniżanie ocen za „brzydkie pismo”, ani nawet stawianie podwójnej oceny za poprawność i poziom graficzny. Jedynym rezultatem takiego oceniania mogą być reakcje emocjonalne: poczucie krzywdy, lęk przed szkołą, i motywacyjne: zobojętnienie, unikanie pisania, wagary. Te negatywne postawy wobec pisania z łatwością generalizują się na naukę i szkołę „w ogóle”. Jeżeli dziecko leworęczne jest mniej sprawne ruchowo, słabo zlateralizowane i ma dodatkowe zaburzenia funkcji percepcyjnych, wówczas problemy szkolne dziecka nie znikną, lecz raczej narastają wraz z podnoszeniem wymagań szkolnych. Potrzebne jest wówczas dokładne badanie psychologiczne (pełna diagnoza) oraz ćwiczenia korekcyjno-kompensacyjne (w zespole lub indywidualnie). Im wcześniej te działania w kręgu terapii pedagogicznej zostaną podjęte, tym szybsze będą ich efekty.
JAK ROZPOZNAĆ GENIUSZA?
(Opracowała mgr Grażyna Krzemińska)
Każda matka chciałaby, żeby jej dziecko było wyjątkowe, genialne, choćby w jednej dziedzinie. Jednak czasami zdarza się, że rodzice nie zauważają szczególnych umiejętności u swoich pociech. Warto dokładnie obserwować reakcje dziecka w określonych sytuacjach. Czy wcześniej chwyta za klocki niż inne dzieci, a może na każdym garnku wystukuje rytm? Czy jest wzrokowcem, który kocha kolory i książki, czy raczej słuchowcem, który reaguje na szmery i muzykę? Czy jest wyjątkowo ruchliwym dzieckiem, a może najchętniej bawi się w grupie?
Jeśli dziecko jest szczególnie utalentowane, można zgłosić je do Krajowego Funduszu na Rzecz Dzieci, 00-791 Warszawa, ul. Chocimska 14. Fundusz zapewni mu pomoc w rozwijaniu i doskonaleniu umiejętności: obozy naukowe, seminaria, warsztaty muzyczne, plastyczne i badawcze. Zgłoszenie powinno zawierać dane i adres domowy dziecka oraz charakterystykę jego uzdolnień i zainteresowań.
Nie należy jednak zmuszać dzieci do tego, by realizowały niespełnione marzenia rodziców. Trzeba im pomóc wykorzystać ich własne możliwości, zwłaszcza, jeśli są utalentowane.
W kolejnym numerze naszego kwartalnika opiszemy charakterystyczne cechy wyjątkowego rozwoju dziecka w zakresie muzyki, sportu, mowy, logiki oraz życia w grupie. Uwzględnimy także wskazówki, wpływające na rozbudzenie zainteresowań naszych pociech.
ROZWIJANIE TWÓRCZEJ EKSPRESJI DZIECKA POPRZEZ ZABAWY INSCENIZACYJNE.
(opracowała mgr Ewa Dębińska)
Zabawy inscenizowane służą rozwijaniu ekspresji dziecka nazywanej ekspresją dramatyczną, w której słowo połączone jest z ruchem, mimiką, gestem.
Dzieci inscenizując zarówno wiersz jak i opowiadanie czy baśń napisane prozą nie uczą się tekstu swoich ról na pamięć. Zabawy inscenizowane stwarzają, zatem dużo możliwości rozwijania słownej inwencji dziecka, a także sprzyjają integracji, która może się dokonywać między słowem i muzyką (piosenki, taniec) lub plastyką (stroje, dekoracje).
Najbardziej istotnymi walorami zabaw inscenizowanych są:
· Nabywanie umiejętności analizowania treści utworu – wyodrębnianie poszczególnych scen, charakterystyka bohaterów, określenie miejsca akcji, nastroju itp.
· Wzbogacenie czynnego słownika dzieci przez powtarzanie wyrazów, zwrotów i fragmentów wierszy i opowiadań.
· Kształcenie wyrazistej mowy w toku naśladowania odtwarzanych postaci (ludzi i zwierząt) – ich mowy, stanów uczuciowych (radości, smutku, przerażenia), zachowania się.
· Lepsze przeżycie, zrozumienie i zapamiętanie treści książki dzięki powiązaniu z różnorodną ekspresją twórczą.
· Rozwijanie pamięci logicznej i wyobraźni twórczej.
· Nabieranie śmiałości, pewności siebie, wiary we własne możliwości.
· Nabywanie umiejętności współdziałania, podporządkowania się ustalonym przez zespół sposobom działania.
· Uzyskiwanie wzorców do samodzielnej zabawy.
Do inscenizacji wybiera się utwory o żywej i prostej akcji, w których występuje kilka postaci, a ich zachowania można naśladować głosem lub ruchem. Akcja utworu musi być prosta, lecz dynamiczna, a treść w pełni zrozumiała dla dzieci, możliwa do odtwarzania przy użyciu bardzo prostych środków scenograficznych oraz wartościowa pod względem artystycznym i wychowawczym. Opracowując zarys inscenizacji trzeba zwrócić uwagę na charakterystykę występujących postaci, ich cechy i czynności, zaplanować kolejne sytuacje i miejsce akcji, (Kto? Jaki? Co robi? Z kim? Kiedy? Gdzie?).
Bardzo ważnym warunkiem decydującym o wartości zabawy inscenizowanej jest sposób jej prowadzenia, który powinien zawierać trzy kolejne etapy:
1. Zapoznanie dzieci z utworem.
Można zacząć od obejrzenia ilustracji w książce, w której utwór się znajduje, zachęcać dzieci do opowiadania o nich, zastanawiania, co było dalej (czego nie ma na ilustracji), nadawanie imion bohaterom (ludziom, zwierzętom), co potem wzbogaca zabawę i ułatwia dzieciom prowadzenie dialogów. Następnie nastąpi zapoznanie z treścią opowiadania lub wiersza. Należy tak przekazać treść, aby „nakreślić”- scharakteryzować poszczególne postacie, dając dzieciom wskazówki do naśladowania w zabawie.
2. Utrwalenie treści utworu.
W przypadku wiersza dzieci muszą opanować go na pamięć, ponieważ odtwarzanie treści wiersza własnymi słowami jest trudne i niewskazane, bowiem traci swój walor, jakim jest piękno słowa poetyckiego.
Utrwalając treść utworu pisanego prozą, należy tak pokierować dziećmi, aby zapamiętały kolejność występujących w nim sytuacji, ale nie uczyły się go na pamięć. W tym celu stosuje się: naśladowanie słów i sposobu działania poszczególnych bohaterów opowiadania; słuchanie wypowiedzi, opisujących cechy bohatera, wykonywane przez niego czynności lub przygody; rysowanie lub malowanie poszczególnych scen z opowiadania; wykonanie sylwet postaci występujących w utworze i swobodne zabawy z nimi. Wszystko to ma na celu aktywizowanie mowy i myślenia dzieci, ponieważ w ten sposób wzbogacamy ich słownictwo, umożliwiamy wypowiadanie się w formie dialogowej, używając poprawnego, literackiego języka. Jednocześnie dzieci uczą się wyodrębniać poszczególne sceny w utworze, a następnie łączyć je w całość, oceniać postępowanie różnych bohaterów, porównywać ich wygląd, uzupełniać treść utworu własnymi wyobrażeniami, co aktywizuje i kształci myślenie. Ważnym aspektem jest również przygotowanie dla dzieci „strojów” i różnych akcesoriów do zabaw.
3. Zabawa inscenizowana – przygotowana i realizowana przez dzieci.
W zabawie inscenizowanej najważniejsza jest szeroko pojęta aktywność dziecka, radość z tego, że same wszystko przygotowały i teraz bawiły się „przedstawiając” bez obawy, że coś źle powiedzą, nie tak staną lub coś pomylą.
Analizując to, co dotychczas powiedziano, można stwierdzić, że dobra zabawa inscenizowana, wywierająca wszechstronny wpływ na osobowość dziecka, a między innymi rozwijająca jego mowę i myślenie, to taka zabawa, do której nauczyciel dostarcza treści i różnorodnych materiałów, inspiruje działalność dzieci, zachęca do szukania najlepszych rozwiązań, podsuwa pomysły, ale „twórcami” jej są same dzieci.
Scenariusz zabawy inscenizowanej dla grupy 6-latków.
Temat: Jesteśmy ostrożni na podstawie baśni „Wilk i koźlęta”.
Cele:
- dzieci doskonalą ekspresję słowną i ruchową,
- oceniają postępowanie bohaterów z próbą uzasadnienia własnego stanowiska,
- zwracają uwagę na zachowanie ostrożności, kiedy są same w domu,
- samodzielnie wykonują sylwety do baśni,
- uważnie słuchają poleceń osób dorosłych.
Pomoce: pastele, sylwety postaci występujących w baśni, kolorowy papier i bibuła.
Przebieg:
1. Pacynka - koźlątko „zaprasza” dzieci do wysłuchania, jaka niezwykła przygoda mu się przydarzyła.
2. Zapoznanie dzieci z baśnią „Wilk i koźlątka”.
3. Krótka rozmowa po zaprezentowaniu baśni:
· Dlaczego mama koza wychodząc z domu zakazała swoim dzieciom otwierać drzwi?
· Jak zachowały się koźlęta po pierwszej i po drugiej wizycie nieoczekiwanego gościa?
· Jakich słów używał wilk podając się koźlątkom jako ich mama?
· Jak oceniacie postępowanie koźląt podczas trzeciej wizyty wilka?
· Mama też czasem zostawia was samych w domu, gdy musi coś pilnie załatwić. Przestrzega was zawsze przed wyjściem, abyście nikomu nie otwierali drzwi podczas jej nieobecności. Jak zachowacie się, gdy po wyjściu mamy ktoś zadzwoni do waszych drzwi?
· Dlaczego nie należy otwierać drzwi nieznajomym osobom?
· Zastanówcie się przez chwilę, jak można zmienić przebieg wydarzeń w baśni o koźlętach, aby bohaterowie uniknęli tragicznej przygody?
4. Każde dziecko wybiera sobie sylwetę postaci, jaka występuje w baśni i starannie ją koloruje, do ozdabiania wykorzystuje kolorowy papier lub bibułę.
5. Gotowe sylwety dzieci zawieszają za pomocą wstążki na szyi lub jako opaskę na głowę i odgrywają baśń o wilku i koźlątkach.